Wat zijn triggerpoints?

Wat zijn Triggerpoints?

Myofasciale Triggerpoints (MTrP's) zijn microverkrampingen in spieren die aanvoelen als kleine pijnlijke verhardingen of 'knoopjes'. 

Bij ruim de meeste soorten pijnklachten, zoals rugpijn, schouderklachten en hoofdpijn, spelen ze een belangrijke rol. 

Echter, die triggerpoints ontstaan niet voor niks. Als je de oorzaak weet, dan kan je er blijvend wat aan doen! Bekijk hier onder de prachtige video die mijn voormalig patiënt Michiel Akkerman heeft gemaakt over triggerpoints. Deze video geeft een aardig beeld van wat triggerpoints zijn, en wat voor soort klachten ze kunnen veroorzaken.

Een triggerpoint ziet er als volgt uit:

Hoe ziet een triggerpoint eruit

Letter A is een spiervezel in een normale ruststand, uitgerekt noch samengetrokken. De afstand tussen de korte dwarsverbindingen (Z- verbanden) binnen de vezel definieert de lengte van de individuele spierschakels (sarcomeren). De sarcomeren lopen in de lengte van de vezel, loodrecht op de Z-verbanden.

Letter B is een verkramping in een spiervezel die bestaat uit een aantal sarcomeren in de toestand van continue maximum contractie die kenmerkend is voor een triggerpoint. De verdikking van de spierknoop laat zien hoe dat gedeelte van de spiervezel is samengetrokken en korter en dikker is geworden. Alsof er een knoop in gelegd is dus.

Letter C is het deel van de spiervezel dat zich uitstrekt van de spierknoop tot aan de aanhechting van de spier (in dit geval het achterhoofd). Let op de grotere afstand tussen de Z-verbanden, wat aangeeft hoe de spiervezel wordt uitgestrekt door de spanning binnen in de spierknoop. Deze overstrekte delen veroorzaken deels het strakke en verkortte gevoel in een spier.

Ontstaanswijze

Triggerpoints kunnen bijvoorbeeld ontstaan door ongunstig gebruik van spieren, meestal in combinatie met een verkeerde stand of beweegpatroon van gewrichten. Normaliter zou je lijf dat met rust of gecorrigeerde beweging weer op moeten kunnen lossen. Echter, wanneer het zenuwstelsel overactief of verstoord is, dan kan dat er voor zorgen dat de klachten chronisch worden. Bovendien kunnen de triggerpoints op hun beurt ook weer het zenuwstelsel actief of verstoord houden!


Ook door leefstijl of omgevingsfactoren, zoals een ongezond voedingspatroon of slechte leefomgeving spelen een belangrijke rol. Andere oorzaken van het ontstaan van triggerpoints zijn o.a.: overbelasting, een ongeluk, slechte ademhaling, onderbelasting zoals gips of een zittend beroep, ziekten, stress en de aanwezigheid van andere triggerpoints. Al deze mogelijke oorzaken kunnen resulteren in een verstoring van celstofwisseling, het zenuwstelsel, de tensegrity, het zuur-basen evenwicht en de hormoonbalans.


Meest voorkomende oorzaak is het onderdrukken van emoties

Geloof het of niet, maar de meest voorkomende oorzaak van zo'n verstoring in het zenuwstelsel is vaak een gevolg van het (onbewust) onderdrukken van emoties. Met name emoties zoals woede, boosheid, angst en verdriet komen vaak voor. Je lijf is in staat om pijn als 'afleidingsstrategie' te gebruiken, om deze emoties niet te hoeven voelen. Andere afleiding strategieën zijn bijvoorbeeld roken, nagelbijten, emotie-eten of krabben (als je plots jeuk krijgt). Het lijf is in staat om fysiologische veranderingen te creëren, aangestuurd door een (onbewust) psychologische component. Denk bijv. aan blozen, of aan het krijgen van buikpijn of diaree als je bijv. voor 1.000 toeschouwers een spreekbeurt moet houden.


Wanneer we op een versimpelde manier kijken naar hoe de hersenen in staat zijn om pijn te veroorzaken, dan kan dat er bijvoorbeeld ongeveer zo uit zien: 

onderdrukte emoties --> toename spanning zenuwstelsel --> meer spanning op de bindweefselstructuren (fascia) --> verstoorde tensegrity structuur (spanningsvelden) --> slechter functionerende gewrichten --> vorming triggerpoints --> vernauwing van bloedvaten (vasoconstrictie) --> slechtere doorbloeding --> minder voedingsstoffen --> minder zuurstof --> energiecrisis, productie van pijn- en afvalstoffen --> verlaging pH waarde (het wordt zuurder) --> gevoeligere zenuwuiteinden --> sneller pijn/spanning --> extra 'beschermende' activiteit zenuwstelsel --> opnieuw toename spanning zenuwstelsel etc.


Een soort super combi van componenten

Een triggerpoint zou je kunnen zien als een soort super combi van al deze bovengenoemde componenten. Als het ware een episch centrum, bron of toppunt van: spanning in zenuwstelsel, gespannen bindweefsel, vernauwing bloedvaten, minder voedingsstoffen, zuurstoftekort, verzuring, pijn- en afvalstoffen en gevoeligere zenuwuiteinden.

Triggerpoints zal je ongetwijfeld hebben, maar het liefst wil je er dus zo min mogelijk van!

Wat zijn actieve triggerpoints?

Actieve triggerpoints zorgen vaak voor pijn en andere ongemakken op een andere plek dan waar het triggerpoint zit. Bekende voorbeelden zijn (spannings)hoofdpijn uit de nek en schouders of 'ischias', waarbij er uitstraling vanuit de rug of bil in het been te voelen is. Let op: de kunst is echter niet om slechts het triggerpoint te behandelen, maar ook om de onderliggende oorzaak of oorzaken te corrigeren!

Voorbeeld schouder/arm

triggerpoints schouder arm

De gevolgen van enkele triggerpoints in één schouderspier zijn te zien is op de bovenstaande afbeelding. Het rode gedeelte is het pijnpatroon waar de deze persoon last van heeft. Dit kan zowel in rust als tijdens bepaalde bewegingen optreden. De uitstralende pijn komt hier uit slechts één spier! Naast de pijn heeft de persoon in het voorbeeld ook moeite met het op de rug brengen van de hand. Deze spier, de m. infraspinatus (onderdoornspier), wordt namelijk op rek gebracht. Omdat de spier door triggerpoints wordt verkort, ontstaat er rekpijn in het uitstralingsgebied. In de praktijk betekent dit dat een vrouw bijv. moeite met het achterwaarts vast- en losmaken van een BH-bandje.

Iedereen heeft triggerpoints die zorgen stijfheid
of verlies aan kracht

Het bovengenoemde voorbeeld van de schouder, of korte hamstrings zijn daar herkenbare voorbeelden van. De triggerpoints die hier voor zorgen blijven vaak onopgemerkt, maar kunnen op termijn voor problemen zorgen. Dit worden latente triggerpoints genoemd. Deze plaatsen in de spieren vormen de zwakke schakels wanneer de spier te maken krijgt met bijvoorbeeld overbelasting.

Latente punten worden dan actief. Een mooi voorbeeld is een kuitspier met latente triggerpoints, die bij overbelasting of 's nachts door een tekort aan mineralen en zuurstof in de kramp kan schieten.

Let op: tegelijkertijd zorgen deze triggerpoints er ook voor dat de gewrichten worden beschermt tegen overmatige beweeglijkheid. Als een gewricht bijv. niet helemaal lekker zit, dan ontwikkelt het lichaam vaak latente triggerpoints ter bescherming. Het is dus niet verstandig om deze latente triggerpoints te behandelen! Ze vormen echter wel een goede indicator over hoe het er voor staat met je gewrichten en/of je celstofwisseling.

Individueel Triggerpoint Reset Methode traject

Uitermate geschikt voor 'high performers' zoals ondernemers en topsporters 

Veel wetenschappelijk onderzoek

Verschillende wetenschappelijke onderzoeken wijzen uit dat vaak in het merendeel van de gevallen de meeste klachten direct afkomstig kunnen zijn uit triggerpoints. 

Let op: belangrijk is echter om te achterhalen wat de oorzaak is van de triggerpoints, of wat de factoren zijn die er voor zorgen dat ze niet vanzelf weer weg zijn gegaan. 


Triggerpoints zijn vaak betrokken bij de onderstaande aandoeningen: hoofdpijn, migraine, artrose, rugpijn, RSI, oorsuizen, schouderklachten, stijve nek, peesontstekingen, spierscheuringen, vastzittende wervels, gevoelige tanden, gewrichtspijn en tintelingen.

Nagenoeg alles wat je maar kunt verzinnen kan een direct of indirect worden afgeleid uit actieve triggerpoints. 

Nog meer voorbeelden hiervan zijn: diarree, duizeligheid, hoest, gevoelige/ pijnlijke tanden, kippenvel, misselijkheid, jeuk, gevoelloosheid, wazig zien, incontinentie, hartritmestoornissen, verlies aan eetlust en nog veel meer.De (pijn)patronen zijn per spier keurig in kaart gebracht.



mogelijke symptomen triggerpoints



Waarom een triggerpoint een triggerpoint heet?

Het woord 'trigger' uit triggerpoint komt voort uit het gegeven dat triggerpoints vaak symptomen (bijv. pijn) produceren die elders gelegen zijn dan waar het triggerpoint zich bevindt. Deze uitstralende of afgeleide sensatie, wordt 'referred pain' genoemd.Een bekend voorbeeld van referred pain is te zien op de linker afbeelding. Dit triggerpoint in de monnikskapspier (m. trapezius) is vaak de bron van hoofdpijn. Wanneer zo'n triggerpoint vervolgens wordt geprovoceerd door er bijvoorbeeld op te duwen, zullen de elders gelegen symptomen worden 'getriggerd'. In dit geval ontstaat of verergerd de hoofdpijn.

Een vicieuze/ zelf-onderhoudende cirkel

Zo'n verkramping in het spierweefsel heeft o.a. als gevolg dat er een lokaal zuurstoftekort ontstaat dat deze spier stijver wordt. Dit resulteert weer in de aanmaak en opslag van talloze (afval)stoffen, welke op hun beurt weer een heel scala aan klachten kunnen veroorzaken. Het komt helaas vaak voor dat de doorstroom van voedingsstoffen beperkt blijft, waardoor het triggerpoint in stand wordt gehouden. Dit wordt o.a. veroorzaakt door de substantie die zorgt voor spierontspanning niet bij de juiste cellen kan komen. Dat heeft deels te maken met een overschot aan een andere stof'; in dit geval calcium. Deze stof triggert namelijk spier aanspanning.

Triggerpoints kunnen veel problemen veroorzaken

De triggerpoints kunnen zorgen voor ontzettend veel problemen en spelen regelmatig een hoofdrol bij talloze soorten klachten. Zie de bovenstaande lijst! In het hele lichaam kunnen triggerpoints zorgen voor bijvoorbeeld: stijve spieren, kramp, gewrichtsslijtage, overgevoeligheid, ontstekingsverschijnselen, (allerlei soorten) pijn, tintelingen, coördinatieproblemen, krachtvermindering en nog tientallen andere symptomen.

Als je permanent van langdurige / chronische of steeds terugkerende klachten af wilt, dan is de volgende stap het invullen van het contactformulier.

Goed nieuws

Gelukkig hebben triggerpoints een voorspelbaar uitstralingsgebied, is er veel onderzoek naar gedaan en is er ook veel aan te doen! Door de gewrichten op de juiste manier te corrigeren, de bindweefselstructuren te manipuleren of door de onderdrukte emoties los te laten, verdwijnen triggerpoints vaak vanzelf. Bovendien zijn er tientallen 'reset' technieken om triggerpoints direct uit te schakelen en om spanning uit het zenuwstelsel te 'resetten'.

Met gewone massage, rek- of krachtoefeningen en houdingsadviezen gaan triggerpoints niet weg

Sterker nog, ze kunnen er zelfs voor zorgen dat de klachten juist blijven bestaan of erger worden. Ook gewone triggerpointmassage en dry needling adviseren wij niet. De triggerpoints zitten er namelijk niet voor niks! Ze zijn een gevolg van de eerder genoemde onderliggende oorzaken, zoals onderdrukte emoties en/of verkeerd gepositioneerde of bewegende gewrichten.


Let op: lang niet alle artsen, masseurs en therapeuten zijn bekend met triggerpoints. De meeste therapeuten die inmiddels claimen triggerpoints te behandelen, doen dit (nu nog) met triggerpointmassage of dry needling. Dit is in mijn ervaring echter niet de beste manier. Sterker nog, steeds meer wetenschappelijke studies geven aan dat alleen het behandelen van triggerpoints met dry needling niet effectief is op de langere termijn. Logisch ook, omdat er dan niet wordt gekeken naar de reden of de functie van waarom die dingen er überhaupt zitten. 

Relatief erg weinig (para)medici bezitten sowieso gedegen kennis over deze triggerpoints. Zelfs nu wordt er nog maar nauwelijks in gedoceerd binnen (para)medische opleidingen. Als Neuromusculair therapeuten bevorderen wij deze integratie o.a. met behulp van workshops, lezingen en natuurlijk het direct helpen van mensen met (pijn)klachten!

Heb jij last van chronische pijn of een langdurige blessure?